Het Drents is veel meer dan een streektaal. Het is een belangrijk onderdeel van de Drentse identiteit, geschiedenis en cultuur. Toch staat het actieve gebruik ervan onder druk. Hoe zorgen we ervoor dat het Drents ook voor volgende generaties blijft leven? Biblionet Drenthe draagt daar op haar eigen manier aan bij: door de taal zichtbaar en toegankelijk te maken in de bibliotheken, ruimte te bieden aan Drentse verhalen en samen te werken met organisaties die zich inzetten voor het behoud van de streektaal.
Ruimte voor het Drents in de bibliotheek
Biblionet Drenthe zet zich in voor een geletterde samenleving, een leven lang leren en een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Vanuit die maatschappelijke opdracht stimuleren de bibliotheken lezen en taalontwikkeling, ondersteunen ze mensen bij het ontwikkelen van vaardigheden en bieden ze plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, kennis kunnen delen en nieuwe werelden ontdekken.
De Drentse taal en cultuur horen daar vanzelfsprekend bij. Daarom is er binnen de bibliotheken regelmatig aandacht voor het Drents. Dat gebeurt onder andere met Drentstalige boeken, voorleesactiviteiten en bijeenkomsten met Drentse schrijvers en verhalenvertellers.
Zo wordt er in de bibliotheken in Westerveld maandelijks in het Drents voorgelezen. Ook zijn er activiteiten met Drentse artiesten en schrijvers, zoals Leon Moorman en Marga Kool. Daarbij wordt samengewerkt met organisaties als het Huus van de Taol. Ook de collectie laat zien hoeveel aandacht er is voor de regionale taal en cultuur. Biblionet Drenthe beschikt over bijna 9.000 titels die betrekking hebben op het Drents en de Drentse samenleving. Het gaat om Drentstalige boeken, maar ook om publicaties over de geschiedenis en cultuur van de provincie. Dat deze collectie wordt gewaardeerd, blijkt uit de uitleencijfers: in het derde kwartaal van 2026 werden ruim 1.000 materialen uitgeleend.
Drents wordt gewaardeerd, maar minder vaak gesproken
Dat het Drents nog altijd leeft onder de inwoners van onze provincie, blijkt uit het onderzoek Staat van het Drents 2026. Dit onderzoek is in opdracht van het Drents Parlement uitgevoerd via het Drents panel. Ook het Huus van de Taol was betrokken bij de uitvoering. Ruim 2.000 inwoners van Drenthe deden mee.
De uitkomsten laten een mooi, maar ook opvallend beeld zien. Maar liefst 76 procent van de inwoners staat positief tegenover het Drents en 88 procent kan de taal goed verstaan. Dat geldt ook voor inwoners die niet in Drenthe zijn geboren of het Drents zelf nauwelijks spreken. Toch is het dagelijks gebruik van de streektaal minder vanzelfsprekend geworden. Nog maar 43 procent van de Drenten spreekt dagelijks of wekelijks Drents. Dat gebeurt vooral thuis, met familie, vrienden of in het eigen dorp. Op de werkvloer, in het onderwijs, de zorg en bij de overheid klinkt de streektaal veel minder vaak. Of iemand Drents spreekt, blijkt bovendien sterk afhankelijk van de omgeving en de gesprekspartner.
Jongeren willen het Drents vaker horen en zien
Een andere belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat veel inwoners het Drents graag zichtbaarder willen maken. Vooral jongeren tussen de 18 en 34 jaar geven aan dat ze de taal vaker willen tegenkomen. Denk aan evenementen, winkels, horecagelegenheden en openbare gebouwen.
Ook de rol van kinderen komt duidelijk naar voren. Kinderen die al op jonge leeftijd met het Drents in aanraking komen, beheersen de taal beter en gebruiken haar vaker. Daarom is er behoefte aan een breder aanbod voor jonge inwoners. Denk aan Drentstalige lesprogramma’s, kinderboeken, kinderliedjes en digitale content, zoals video’s en sociale media. Juist daar liggen kansen om de streektaal op een natuurlijke manier door te geven aan een nieuwe generatie.
Samen werken aan een toekomst voor het Drents
Voor Biblionet Drenthe is het behoud en de bevordering van het Drents geen afzonderlijke doelstelling. Wel maken de Drentse taal en cultuur onlosmakelijk deel uit van de gemeenschappen waarin de bibliotheken actief zijn. Vanuit hun maatschappelijke opdracht bieden de bibliotheken daarom ruimte aan het Drents in hun collecties en activiteiten.
Daarbij is samenwerking belangrijk. Door samen op te trekken met organisaties als het Huus van de Taol kan gebruik worden gemaakt van specifieke kennis en expertise. Zo versterken organisaties elkaar en krijgt de streektaal op verschillende plekken in de samenleving aandacht.
De resultaten van Staat van het Drents 2026 vormen ook voor de provincie een belangrijke basis voor toekomstig taalbeleid. Het laatste jaar van de huidige cultuurnotaperiode, 2027, wordt benut om met Provinciale Staten en cultuurpartners in gesprek te gaan over de aanbevelingen uit het onderzoek en de verdere ondersteuning van het Drents.
Een taal leeft als je haar blijft gebruiken
De cijfers laten zien dat het Drents nog altijd op veel waardering kan rekenen. De uitdaging zit vooral in het blijven spreken, horen en doorgeven van de taal. Dat begint vaak dichtbij: thuis, op school, in het dorp en op plekken waar mensen elkaar ontmoeten.
De bibliotheek kan daarin een mooie rol spelen. Met boeken, verhalen, activiteiten en samenwerkingen blijft het Drents zichtbaar en toegankelijk voor jong en oud. Want een streektaal leeft niet alleen in het verleden, maar vooral wanneer mensen haar vandaag en morgen blijven gebruiken.
