Een bijzonder en indrukwekkend eerbetoon aan vier moedige inwoners van Gasselternijveenschemond. Jantje, Aaltje, Thie en Watsina Brouwer hebben postuum de Yad Vashem-onderscheiding ontvangen. Daarmee erkent de staat Israël hun uitzonderlijke moed en hun inzet voor Joodse vluchtelingen en verzetsstrijders tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Tijdens een bijzondere bijeenkomst in de Protestantse Kerk in Gasselternijveen werden de onderscheidingen uitgereikt door de Israëlische ambassadeur Zvi Aviner Vapni. Vier kleindochters van Thie Brouwer namen de onderscheidingen namens de familie in ontvangst. Ook de zonen van de Joodse onderduiker Aby de Lange waren bij deze bijzondere gelegenheid aanwezig.
Een familie die levens redde
Het verhaal van de familie Brouwer is er een van moed, opoffering en menselijkheid in een tijd waarin dat allesbehalve vanzelfsprekend was. Jantina Brouwer, destijds 81 jaar oud, bood samen met haar ongehuwde dochter Aaltje tijdens de oorlog een veilige schuilplaats aan verzetsstrijders, spoorwegstakers en Joodse vluchtelingen. Maar hun hulp ging veel verder. In een schuurtje bij hun woning verborgen zij wapens en een drukpers waarmee vervalste persoonsbewijzen werden gemaakt. Deze documenten werden door het verzet verspreid in heel Noord-Nederland en hielpen mensen uit handen van de bezetter te blijven.
Ook Abraham (Aby) de Lange en Esther Mol-Bouwman vonden bij de familie Brouwer een veilig onderkomen. Dankzij de hulp en bescherming van de familie overleefden beiden de oorlog. Esther was vanuit Den Haag als huishoudelijke hulp met Thie en Watsina Brouwer meegereisd.
Thie en Watsina: actief in het verzet
Ook zoon Thie Brouwer speelde een belangrijke rol in het Nederlandse verzet. Hij was een prominent lid van de Trouwgroep en nauw betrokken bij de Landelijke Organisatie voor Onderduikers. Samen met zijn vrouw Watsina verspreidde hij bonkaarten en de illegale verzetskrant Trouw. Daarnaast hielp het echtpaar Joodse vluchtelingen bij het vinden van veilige onderduikadressen. Na de oorlog bouwde Thie een indrukwekkende maatschappelijke carrière op. Hij was jarenlang wethouder van Assen, voedselcommissaris en gedeputeerde van de provincie Drenthe.
Opvallend is dat de familie Brouwer lange tijd nauwelijks over haar verzetsverleden sprak. Thie deelde zijn oorlogservaringen pas op latere leeftijd met zijn kinderen en kleinkinderen. Enkele jaren geleden gaf zijn zoon Arie documenten aan Jan-Willem van de Kolk. Dankzij deze documenten kwamen de bijzondere verzetsdaden van de familie Brouwer opnieuw onder de aandacht.
‘Aby noemde hen Helden, met een hoofdletter’
Voor de nabestaanden van Aby de Lange heeft de onderscheiding een bijzondere betekenis. Job de Lange sprak tijdens de bijeenkomst zijn grote dankbaarheid uit voor alles wat de familie Brouwer voor zijn vader heeft betekend.
“Onze familie is ongelooflijk dankbaar voor het langdurige onderdak dat is verleend. Met gevaar voor eigen leven hebben deze mensen mijn vader met liefde opgenomen en al die tijd beschermd. Aby noemde hen Helden, met een hoofdletter. En dat waren ze. Moedige mensen, die een opgejaagde onschuldige Joodse jongen en anderen onder hun hoede namen, met alle risico’s van dien”, schrijft Job de Lange in een persbericht. Het zijn woorden die de betekenis van de onderscheiding treffend samenvatten.
Erkenning die nooit vergeten mag worden
Ook burgemeester Anno Wietze Hiemstra stond stil bij de bijzondere betekenis van de erkenning. Volgens hem krijgt de familie Brouwer hiermee alsnog de waardering die zij verdient. “Op deze manier krijgt de familie Brouwer alsnog de erkenning die ze toekomt. Zij hebben hun eigen leven in gevaar gebracht door onderduikers een veilige herberg te bieden. Dat mag nooit vergeten worden”, schrijft burgemeester Anno Wietze Hiemstra in een persbericht.
Met de Yad Vashem-onderscheiding worden Jantje, Aaltje, Thie en Watsina Brouwer officieel geëerd als Rechtvaardigen onder de Volkeren. Een titel die wordt toegekend aan niet-Joden die tijdens de Holocaust met gevaar voor eigen leven Joodse mensen hebben geholpen en beschermd. Het verhaal van de familie Brouwer laat zien hoeveel verschil gewone mensen kunnen maken in buitengewone en donkere tijden. Zij kozen niet voor wegkijken, maar voor helpen. Niet voor angst, maar voor menselijkheid. Hun moed redde levens. En hun verhaal verdient het om generaties lang doorverteld te worden.
